24 november 2012, jaargang 56, nummer 23
Artikel 017686
Categoriaal Seks Jeannette Westerkamp We voeren over Lake Bunyoni, twee jaar geleden, op de grens tussen Uganda en Rwanda, in een uitgeholde boomstam, voortgepeddeld door een man met een glanzend zwart gezicht en glanzend witte tanden. Romantischer kan niet. Spiegelglad water en het ene exotische eiland na het andere. Op het ene een witte kerk met school waar kindergezang en een drum klinkt. Op het andere een echte aanlegplek met een trap en het bord van een restaurant dat in de jungle op het eiland ligt. In de bomen roepen papegaaien. Onze stuurman wijst naar een klein eilandje opzij. ‘Dat is het eiland waar meisjes heen gaan die kinderen krijgen voordat ze getrouwd zijn. Er is alleen maar bos en ook wat dieren.’ Ziet hij mij verstijven? ‘Niet nu’, lacht hij meteen. ‘Vroeger! Er waren ook mannen die langs voeren als ze een extra vrouw wilden. Ze stierven niet allemaal. Sommigen werden gered.’ Nou bedankt. Tot zover onze romantische tocht.

Ik kende het verhaal uit de tijd dat we in Rwanda woonden, maar dat van die mannen was nieuw. ‘Er zijn nog mensen die meisjes kennen die naar het eiland zijn gebracht’, vertelde iemand me twintig jaar geleden. ‘In hun puberteit werden meisjes helemaal afgezonderd van de buitenwereld totdat ze, jong nog, werden uitgehuwelijkt en in een slaapmat naar het huis van hun echtgenoot werden gedragen, waar ze in de huwelijksnacht moesten laten zien dat ze niets van seks afwisten door zich met man en macht te verzetten. In enkele tientallen jaren is alles volkomen veranderd. Nu is vrijwel geen meisje in de stad meer maagd. Dat komt doordat meisjes nu ook naar school gaan. Om goede cijfers te halen vragen de leraren seks van ze. Iedereen weet het, niemand zal het toegeven en als je zwanger raakt kan er iets aan gedaan worden.’ Ik was geschokt. Is de overgang te snel geweest?

Ik gaf les op een middelbare school en op een dag kwam er een team uit Europa met dozen vol condooms om de jongeren op school te redden van geslachtsziekten. Iedereen kreeg een handje vol. Hoezo? Om eens te proberen? Ik was verontwaardigd, maar als je de godsdienstleraar bent, wordt je mening over condooms niet serieus genomen. Ik gaf ook les op een opleiding voor maatschappelijk werksters, die heel graag eens met me wilden praten over seks in relatie tot het geloof. ‘Hoe reageert uw man als u met een andere man slaapt?’ was één van de eerste vragen. Mijn mond viel open van verbazing. ‘Hij zou het vreselijk vinden, maar dat doe ik niet. Ik zou het ook vreselijk vinden als hij met een andere vrouw sliep.’ Ik zag dat ze me niet geloofden. ‘Maar in de fi lms dan’, vroeg er één. ‘In fi lms gaan alle blanke vrouwen…’ Nog steeds denk ik aan hen als ik een fi lm zie. Zelden zie ik er één zonder momenten waarop ik me plaatsvervangend geneer.

Twintig jaar later in de jeugdinrichting. Drie meisjes – één van 14 en twee van 15 – voeren een gesprek over anticonceptie. Ze gaan alle drie binnenkort met verlof en bereiden zich voor op pillen en prikken. Ik luister met stijgende verbazing naar de keuzemogelijkheden. ‘Wat vindt u?’ vragen ze me. Ik vraag: ‘Heb je een vriend?’ Nee, geen van drieën. ‘Maar waarom dan anticonceptie?’ ’Om niet zwanger te worden.’ ‘Maar als je geen seks hebt...’ ‘Dat weet je toch nooit.’ ‘Hoezo, dat weet je toch nooit? Wil je het wel dan? Met wie?’ De meisjes praten verder onder elkaar. ‘Hé,’ zeg ik, ‘met wie?’ Ze nemen me niet meer serieus. Eén zegt nog wel terzijde: ‘Je weet toch nooit of je een mooie jongen ziet. Zonder seks kan niet.’

Jeannette Westerkamp is parttime justitiepredikant namens de NGK Houten.
2007-2014 Persvereniging Opbouw