4 februari 2000, jaargang 44, nummer 3
Artikel 004624
Een komende storm? 2. De basis voor Moslim-fundamentalisten P.J. van Kampen En maakt voorbereiding tegen hen met wat gij kunt aan weerstandskracht en uitrusting van paardenvolk, om daarmee te verschrikken Allah's vijand en uw vijand en anderen buiten hen, welke gij niet kent, maar welke Allah kent.
de Koran, Soera 8:60 De islamitische wet of sjari'a belichaamt het islamitische ideale leven. De Islam is de volmaakte manier van leven en de sjari'a is de weg waarlangs we dat ideale leven dat de Islam aanprijst bereiken. De sjari'a stelt ons in staat ons leven in overeenstemming te brengen met de wil van Allah. Zo bereiken we het doel van ons leven.
Ghulam Sarwar 1) Wie het begrip 'Jihad' wil leren kennen, moet natuurlijk bij de Koran beginnen, maar kan daar niet bij blijven steken. Wie islamitisch fundamentalisme wil leren kennen, moet ook iets weten van het denken van de belangrijkste theoretici: de Afghaan Jamal al-Din al-Afghani en de Pakistaan Abul-Ala' Mawdudi, Egyptenaren als Hassan al Banna en Sayyid Qutb en de Iraniërs Ali Shariati en Khomeiny.
Misschien moet de lijst worden uitgebreid, maar hiermee komen we een heel eind! Ik sla het meeste over dat ik in vorige artikelenseries in Opbouw al heb gemeld (vanaf 1981 heb ik met enige regelmaat in dit blad over de Islam geschreven) en geef op dit punt vooral veel informatie die ik uit één specifiek boek gehaald heb 2).
Drie opmerkingen moeten worden gemaakt voordat we het verhaal van islamitisch fundamentalisme vervolgen. Dat willen we deze keer doen. De fundamentalistische ideologen komen de volgende keer aan bod, is de bedoeling.

Openbaring van Gods wil
Het eerste om met enige nadruk te stellen dat we in de Koran niet zozeer de openbaring van God als Persoon tegenkomen als wel de openbaring van zijn wil! Allah is in bepaalde zin nog steeds de Ongekende, de Verre God, de Machtige Heerser.
Hij heeft geen Zoon, in en door Wie Hij zich laat kennen. Niemand die zegt: 'Wie Mij gezien heeft heeft de Vader gezien!', want de Islam (er)kent geen Vader en geen Zoon. Integendeel, de ergste zonde die men volgens Islamieten begaan kan is juist de zonde van het shirk, dat men God iemand toekent die op zijn niveau zou zijn. En dat is precies wat wij Christenen doen, volgens Moslims! De onvergeeflijke zonde! God hééft geen Zoon en blijft de verre, ongenaakbaar hoge God, die vooral zijn wil aan ons doet kennen. Wij mensen doen zonde, maar zijn daarmee nog niet perse zondaars. Net als het Jodendom overigens, erkent de Islam geen erfzonde.
Al doen mensen nog zo vaak dingen die tegen Allah's wil ingaan, in principe kunnen we zijn wil houden! Daarmee is nogal wat aangeduid betreffende de islamitische verlossingsleer.
Daarmee wordt de Islam vooral een wetsgodsdienst.
De sjari'a (wet) berust voor hen vooral op de inhoud van de Koran (vanzelfsprekend) en op de Soenna, het Voorbeeld dat de Profeet Mohammed tijdens zijn leven gegeven heeft. (Dat geldt vooral voor de Soennieten, de grootste groep Moslims. De andere groep, Shi'ieten, die we in Iran en Irak en in andere delen van het Midden-Oosten aantreffen, heeft een andere basis.

Lijden soms, overwinning zeker!
Het tweede om met nadruk te stellen is dat de Islam een grootse beschaving heeft en ook enorme politieke en militaire macht heeft gekend, tot de 18e eeuw. Toen is het ene na het andere gebied waar moslims woonden ingelijfd door westerse koloniale mogendheden.
Die situatie heeft voortgeduurd tot de jaren '50 en '60 van de 20e eeuw. Was aan het begin van die eeuw maar 1% van alle islamitisch volkeren op aarde zelfstandig, na 1970 was maar 1% van de bevolking nog onder (gehate) westerse heerschappij!
Voor aanhangers van een geloof dat stelt dat Allah volstrekt soeverein is en kan doen wat Hij wil, die bovendien geloven dat Hij uiteindelijk zijn gunstgenoten altijd steunt, kan de verklaring van overheersing door westerse ongelovigen alleen worden gevonden in hun eigen kwalijke geloofsafval. De Islam kent nauwelijks 'een theologie van lijden' zoals onze Bijbel die ontwikkelt - je kunt lijden volgens Gods wil. Een tekst als 'Laten derhalve ook zij, die naar de wil van God lijden, hun zielen aan de getrouwe Schepper overgeven' (1 Petrus 4:19) zou je niet gauw in de Koran aantreffen in vergelijkbare context als in de Bijbel.
Het is mogelijk dat Allah, om zijn eigen motieven, jou een tijdlang lijden toebeschikt. Dat kan echter het laatste woord niet zijn, want Hij is almachtig en soeverein en Hij beschikt tenslotte de overwinning aan zijn gunstgenoten, En dan niet straks, in de eeuwigheid, maar nu al, in dit leven! In de Islam gaat het zelden of nooit om lijden, maar altijd om overwinning!
God kan het ons geven.
Men erkent in de Islam geen Lijdende Verlosser, met ook hier verregaande consequenties. Als overal de bevolking die Allah vereert in ingezonken toestand leeft, moét dat in de eerste plaats veroorzaakt worden door hun gebrek aan toewijding aan dienst aan de Allerhoogste. De oplossing is dus: vernieuwing van die toewijding. (Een en ander ligt qua vorm dichtbij de boodschap van Israëls profeten, al kennen die iets minder de koppeling van bekering en "succes"; op die stelling kan men afdingen!)

Het element van de strijd
Ten derde is de Islam een religie waarin het element strijd een zeer grote rol speelt. De tekst bovenaan dit artikel (volgens Bill Musk 'de bewijstekst' voor islamitische fundamentalisten) spreekt ook in die zin. Er is een element van 'geestelijke strijd' in Jihad (zie vorig artikel), maar er is zeker ook sprake van geweldpleging in dienst van de verbreiding van Allah's Koninkrijk...
De Islam kenmerkt zich door geloof in tawhid, de eenheid en alomvattendheid, van dat Godsbestuur.
Theocratie is daarom voor veel moslims de enig denkbare wijze waarop dat geloof gestalte kan krijgen. De Islam heeft daarmee totalitaire trekken, 'scheiding tussen moskee en staat' is ondenkbaar. Secularisatie in westerse zin is daarom anathema, gaat direct tegen Gods wil in!
'Geen (fundamentalistische) moslimleider kan de kaping van een vliegtuig of een slachtpartij (onder ongelovigen) stoppen en zeggen;' Dit is tegen Gods wezen'. Geen enkele leider kan uit vrije wil een verzoenende rol nastreven, daarbij gelovigen en ongelovigen oproepend elkaar te vergeven. Het belangrijkste is niet wederzijdse vergeving, maar de overwinning van de partij van God.' 3) Uiteindelijk kan zo'n leider ook niet de hoop koesteren dat de tegenstanders van Gods regime zich tot Hem zullen bekeren en 'een nieuwe schepping' zullen worden; mensen zijn immers niet primair zondaars; ze zijn vooral zwak - zo heeft Allah hen gemaakt...

Afkeer en afweer
Een sterk gevoel van schaamte over het recente islamitische verleden, toen men collectief zo ver van de Weg van Allah afgeweken was dat 'ongelovigen' hun land en volk, hun cultuur en wetgeving beheersten, is één component in fundamentalisme.
Het besef dat het nu anders moet, wil men de grootheid van Allah weerspiegeld zien in een bloeiende samenleving waarin gerechtigheid woont.
Weerzin tegen de cultuur en de cultuuruitingen van het Westen, met name drankgebruik, liederlijke taal en seksuele schaamteloosheid op buis, doek en CD, is een van de uitingsvormen daarin. De drang om de eigen echtgenotes en dochters voor dit alles te behoeden, zelfs geheel ervan af te schermen hoort erbij. Besef dat het huidige bankieren en het leven met rente tegen de wil van Allah ingaan én geloof dat er islamitische manieren van omgaan met geld zijn hoort ertoe.
Besef dat in zijn soevereiniteit Allah juist nu zijn knechten een machtig wapen heeft gegeven met hun olierijkdom, geld dat ze tot zijn eer en tot uitbreiding van zijn machtsbereik benutten moeten hoort bij het complex van fundamentalistische geloofsopvattingen.

Om over na te denken
Misschien vindt u de volgende opmerking wonderlijk of onjuist. Toch denk ik zelf dat in veel opzichten de kijk op de wereld van moslimfunda mentalisten dichterbij de inhoud van de Bijbel (vooral het Oude Testament) ligt dan denken en doen van onze westerse geseculariseerde medemensen... Daarmee is niets gezegd ten gunste van hun gewelddadige pogingen om de wereld krachtdadig te hervormen.
Daarmee is ook nog niets gezegd over de (mijns inziens aanzienlijke) hoeveelheid hypocrisie in fundamentalistische kringen (daarover ook later). Laten christenen echter toch maar eens nadenken of wij altijd en vanzelfsprekend of blindelings moeten kiezen voor de normen en waarden van onze van God afvallige samenleving...
Daarmee is overigens geen seconde gesuggereerd dat rechtzinnige christenen en moslim fundamentalisten met elkaar veel 'zaken kunnen doen'.
De strengheid, om niet het woord 'meedogenloosheid' te gebruiken, dat veel fundamentalisme kenmerkt, mag nooit in plaats komen van genade en erbarmen. Het verschil dat Christus maakt is op geen enkele andere wijze te overbruggen. Zo staat Hij ook in gesprek tussen rechtzinnige christenen en dito moslims tussen ons in als Een die scheiding brengt.

1) Ghulam Sarwar. Islam: Belief and Teachings. The Muslim Educational Trust, Londen. 1980. p.164.
2) Bill Musk. Passionate Believing. The "Fundamentalist" Face of Islam. Monarch, Publications. Tunbridge Wells. UK. 1992.
3) Musk.p.39.
2007-2014 Persvereniging Opbouw