12 januari 1996, jaargang 40, nummer 1
Artikel 006622
Verlegen met deze tijd J.B.M. Storms Als we in een nieuwe situatie terechtkomen, die we niet overzien, dan maakt ons dat onzeker. De een houdt zich stil op de achtergrond. We zeggen dan dat zo iemand verlegen is. De ander probeert misschien met luid gedrag zich een houding te geven. Ik heb de indruk, dat we beide reacties tegenkomen in de wijze waarop we als christenen omgaan met de grote geestelijk veranderingen in onze maatschappij en cultuur.

Grote verhalen
Sociologen vertellen ons dat er een einde gekomen is aan de grote verhalen.
De grote ideologieƫn doen het niet meer. De duidelijkste illustratie is de val van het communisme. Kort geleden hield premier Kok een toespraak over het einde van de oude socialistische idee als fundament voor het denken van de PvdA. Bij het CDA is een soortgelijke tendens; al men spreekt wel over het evangelie als een inspiratiebron.

Een kernpunt lijkt me te zijn, dat de oude politieke maatschappij-visies aan verval onderhevig zijn. Maar het is de vraag of de grote verhalen van de oude mens-visies hiermee ook afgedaan hebben. Het liberalisme is springlevend. En het is een typerend kenmerk van dit liberalisme, dat het zowel een mens-visie als een maatschappij-visie is.
Hoe staat het wat dit betreft met het christendom? In politieke zin is het ontbreken van een specifiek christelijk partij in de huidige regering, veroorzaakt door het enorme stemmenverlies bij de laatste algemene verkiezingen, inderdaad een markeringspunt.
Maar heeft het christelijk geloof met zijn mensvisie daarmee ook afgedaan?

In de zestiger jaren schreef Prof. v.d. Pol, hoogleraar aan de K.U. Nijmegen, een boek: Het einde van het conventionele christendom. Hierin betoogde hij dat zowel de vormen van ons westers christendom alsook de traditionele rationele formuleringen van de geloofsinhoud radicaal zouden veranderen.
Het christendom, met zijn dogma's, zijn kerkelijke godsdienstigheid en zijn verbindingen met allerlei sociale en politiek organisaties zou ten einde lopen.
Nu is er onmiskenbaar een grote onzekerheid van veel christenen ten aanzien van hun eigen erfgoed. Kerk en maatschappij zijn diepgaand veranderd.

Twee reacties
Enerzijds werpen heel wat mensen zich in grote manifestaties zoals de mars voor Jezus. Daarbij worden grote woorden gesproken over de invloed die zo'n mars zou moeten hebben op heel de maatschappij. Ook stort men zich op gemeenteopbouw programma's.
Ik ben daar absoluut niet op tegen, want ze zijn nodig, maar waar het me nu om gaat is dat ik vermoed dat het voor een belangrijk deel een reactie is. We leven in het Westen nog altijd met de gedachte, dat je door een rationele, planmatige aanpak van in dit geval gemeenteopbouw, de situatie onder controle en overzichtelijk kunt krijgen. Dat biedt zekerheid te midden van de chaos. Anderzijds zijn er die zich juist terugtrekken. Sommigen schrijven dan mopperend en klagend de boze wereld (met als symbool het paarse kabinet) af; weer anderen raken niet enkel verlegen met de traditionele formuleringen van het christelijk geloof, maar ook met de geloofsinhoud zelf. Het boek van de professor is profetisch gebleken.
Recentelijk heeft ds Henk de Jong gepleit voor een grondige bezinning, alvorens ons naar buiten te richten. Ik ben het met hem eens, dat het spuien van woorden, die voor veel mensen hebben afgedaan, geen zin heeft. Er is bezinning nodig. Alleen lijkt het mij toe, dat die bezinning nog veel radicaler moet inzetten. De Jong wil dat we nadenken over thema's als euthanasie en dergelijke. Me dunkt dat dit alleen zeer veel gebeurt. Waar ik evenwel op doel is een bezinning in de gemeente op de kern van het geloof.
Er zijn heel wat films over het leven van Jezus verschenen. Een titel is me altijd bijgebleven: the greatest story ever told, het grootste verhaal dat ooit verteld is.
Ik ben van mening, dat we het christelijk geloof niet moeten opvatten als christendom, of als een maatschappelijke ideologie, hoewel het geloof als verschijningsvorm onontkoombaar bepaalde vormen en formuleringen zal aannemen en hoewel de Bijbel ons allerlei aanzetten geeft ten 'aanzien van de maatschappij. Toch staat in de Bijbel niet een ideologie of een kerkstructuur, maar Jezus Christus, een persoon.

Een nieuw hart
Het grootste verhaal aller tijden is toch wat God in de profeet Ezechiƫl in het vooruitzicht stelt:

Ik zal rein water over u sprengen en gij zult rein worden; van al uw onreinheden en van al uw afgoden zal ik u reinigen; een nieuw hart zal ik u geven en een nieuwe geest in uw binnenste; het hart van steen zal ik uit uw lichaam verwijderen en ik zal u een hart van vlees geven. Mijn Geest zal ik in uw binnenste geven en maken, dat gij naar mijn inzettingen wandelt.

Dit is de bron voor heel ons christelijk geloof. Hier wordt aangegeven waar het probleem van de mens ligt en waar God zelf zijn prioriteit heeft. Te veel discussies gaan over allerlei uitwerkingen.
Men kan zich geweldig druk maken over euthanasie, over de zondagsrust, over de vrijheid van confessionele scholen en zelfs over gemeenteopbouw. Maar het hart van de zaak is het hart van de mens.
In het evangelie heeft Jezus heel duidelijk aangegeven wat het betekent om een volgeling van hem te worden.
De Bergrede wijst aan, hoezeer onze levensinstelling, ons hart moet veranderen.
En het kruis wijst aan, dat God ons hart verandert. Centraal in de Bijbel is de relatie tot God en tot onze naaste. Dat is in eerste instantie een persoonlijke zaak, niet een politieke of maatschappelijke zaak, niet een kwestie van gemeentemanagement door de kerkeraad.
Het verhaal van de Bijbel is niet zozeer een maatschappij-visie ideologie; het is Gods mens-visie. Kernpunt van een christelijke bezinning is daarom het afleggen van de oude mens en het aandoen van de nieuwe mens, die veranderd wordt naar het beeld van Christus.

Zoutend zout
Jezus zegt ons dat we zoutend zout zijn. Dat is een constatering. Het is het gevolg van ons geloof in Hem. Dat geloof moeten we dan ook vasthouden.
Als onze verlegenheid met deze tijd voortkomt uit een onzekerheid ten aanzien van Christus, dan zijn we als het zout, dat zijn kracht heeft verloren.
Dan is er geen andere bron, waaruit we kunnen putten. Het is verschrikkelijk om te bemerken, dat in heel wat kerken dit precies het grote punt is.
Hier ligt toch echt de grens van de twijfel.
Als we echter deze kern van ons geloof vasthouden, dan zal dat vernieuwing in ons leven brengen en in onze relaties en in de wijze waarop we in deze maatschappij staan.
Misschien denken heel wat lezers nu, dat dit een ideaal is. Dan zou ik twee dingen in overweging willen geven. In de eerste en voornaamste plaats: is God dan soms een idealist? De Bijbel lijkt me toch erg duidelijk te zijn. In de tweede plaats kan ik wijzen op Engeland.
Ook daar is de secularisatie zeer ver voortgeschreden. Maar al een decennium lang is er tegelijk sprake van een brede vernieuwing in allerlei kerkgenootschappen. Ik bedoel dan niet zozeer de Marsen voor Jezus, die in Engeland begonnen zijn. Nee, het gaat om een practische bezinning op geloofsopbouw.
De laatste jaren krijgt dat ook tastbare gevolgen. Steeds meer nieuwe gemeenten onstaan, ook binnen 'traditonele' of 'gevestigde' kerkgenootschappen.
Zelfs is de trend van dalend kerkbezoek binnen de Anglicaanse Kerk aan het ombuigen.
Deze ontwikkeling is bijzonder te noemen.
We kunnen de secularisatie niet zo maar stoppen. Maar het tegengif is de vernieuwing van ons hart.

Voor opa

Als iemand toch sterven moet
geeft dat pijn en leed.
Misschien is het toch wel goed
maar dat is iets wat al/een God weet.
Binnenkort zal hij er niet meer zijn
dan is zijn taak volbracht.
Verlost van pijn
en eindeloze kracht.
Dan komt hij bij de Vader in de hemel
zonder pijn en zonder zorgen,
veilig bij God geborgen.
Dan heeft hij rust
en hoeft niet meer te vechten
tegen de levenslust
en hoeft zich nergens meer aan te hechten.
Maar op een dag
komen we allemaal weer bij elkaar
ieder met een blije lach.
Een nieuwe hemel, een nieuwe aarde,
een nieuw leven
in een nieuw land.
Dat is echt, echt waar!
Uw liefhebbende kleindochter


Matty (16 jr.)

© 2007-2014 Persvereniging Opbouw