27 april 2007, jaargang 51, nummer 9
Artikel 000679
Groei in aanbod van huwelijkscursussen 'De gemeente moet de plaats zijn voor advies in huwelijksvragen' M. Busstra De statistieken zijn bekend: een op de drie huwelijken in Nederland eindigt in een echtscheiding. Het zijn geen hoopvolle cijfers, zeker niet voor hen die trouwplannen hebben. En ook de kerken zien zich ermee geconfronteerd. Kerkenraden bezinnen zich: ’Hier moeten we iets aan doen’. En geven zelf het goede voorbeeld: ‘Als we willen dat de gemeente hiermee aan de slag gaat, moeten we als kerkenraad zelf ook iets doen’.

De meeste huwelijkscursussen zijn zo opgezet dat, alvorens samen te praten, man en vrouw eerst ieder voor zich een aantal vragen moeten beantwoorden. (foto Agapč)
Nederlands Gereformeerde kerken staan niet bekend om hun aandacht voor statistieken, het methodisch bijhouden van gegevens anders dan voor ons jaarlijkse ‘blauwe boekje’. We weten dus niet, hoeveel huwelijken binnen NG-kring het niet redden, maar wel dat in de afgelopen vijf jaar vrijwel alle kerken te maken hebben gehad met echtscheiding. Desgevraagd zijn predikanten terughoudend in het geven van aantallen. Wel zijn ze het erover eens dat we als kerk onderdeel uitmaken van de Nederlandse samenleving en ‘dat je als kerk dus ook deelt in de problematiek’.

Stilstaan
Iedereen die zelf een echtscheiding heeft doorgemaakt of het in zijn (naaste) omgeving heeft meebeleefd, weet hoe ingrijpend dit is. Dat geldt voor de betrokken personen, hun familie, vrienden.
Maar ook de kerkelijke gemeenschap waar het stel of gezin deel van uitmaakt, wordt erdoor geraakt. ‘Een echtscheiding in een gemeente heeft een enorme impact’, zegt ds. Karel Smouter (Wageningen). ‘Er is sprake van verschillende soorten aandacht rond dat gezin, rond de ouders en de eventuele kinderen.
En het werkt door in de gemeente: het schudt mensen los en zorgt er soms voor dat ze met hun eigen huwelijksproblemen naar buiten komen. Er zijn mensen die partij kiezen in een crisis. En ook op catechisatie krijg je het terug. Jongeren willen weten wat er aan de hand is’ ‘Maar’, zo vervolgt hij, ‘zoals bij elke crisis zit er zeker een goede kant aan: Je moet er wel bij stilstaan en je kunt het niet zomaar naast je neerleggen.’

En dus vindt er bezinning plaats. Met als zichtbaar resultaat een heel scala aan cursussen, seminars, conferenties, catecheses en pastorale handleidingen gericht op het huwelijk. Daarbij lijkt het dat Nederlands Gereformeerde kerken vooral gebruik maken van initiatieven die buiten de eigen kring zijn ontplooid, zoals de Premarriage Course, het materiaal van Marriage Encounter en van Agapč (Family Life).

Klippen
Voorganger Joop van ’t Hof (Voorthuizen/Barneveld) en zijn vrouw volgden een Family Life-huwelijksweekend een kleine vier jaar geleden. En ze gingen niet alleen. Ze werden vergezeld door nog negenentwintig echtparen uit de gemeente, waaronder een aantal kerkenraadsleden met hun echtgenotes. ‘We realiseerden ons dat als we als kerkenraad wilden dat de gemeente hiermee aan de slag zou gaan, we zelf ook iets moesten doen. Dat vonden we belangrijk’, zegt Van ’t Hof. Hij ervoer het weekend als heel positief en dat gold ook voor de overige stellen.
Maar ondanks hun enthousiasme kreeg het weekend geen vervolg binnen de gemeente: ’Jammer, maar er waren gewoon niet genoeg mensen die zich hiervoor opgaven.’ Hij denkt wel dat het feit dat de kerkenraad het initiatief nam en ermee in de publiciteit trad, mensen aantrok om het ook te doen. ’Er is natuurlijk een verschil tussen iets wat elders wordt georganiseerd of iets wat we zelf gaan doen, binnen de plaatselijke gemeente. Terwijl dat laatste echt wel mijn voorkeur heeft; om het deel van het gemeentelijk leven te laten zijn. Want als je huwelijken op de klippen ziet gaan,
dringt de vraag zich wel op aan de gemeente of we hier iets aan kunnen doen.’

Schroom
Maar goed, de praktijk wijst uit dat het moeilijk ligt: praten over interne huwelijksaangelegenheiden, laat staan een stap zetten en aan een cursus meedoen. Er is schroom onder mensen, onder huwelijkspartners om toe te geven dat er werk aan de winkel is en om er daadwerkelijk mee aan de slag te gaan. Van ’t Hof, eerlijk: ’Ik herken die schroom. In andere gevallen had ik het waarschijnlijk ook niet gedaan, zo’n weekend. Zou ik het te druk hebben met andere zaken. Je weet dat je gaat praten over persoonlijke dingen en gebruikmakend van de methodiek van een ander. Dat komt wel heel dichtbij. Over dit soort dingen praten is niet makkelijk.’ Werken aan je huwelijk is nog steeds een beladen onderwerp, zegt ook Hans Liefhebber. Voor de achtste achtereenvolgende keer leidt en coördineert hij de Marriage Course binnen de NGK in Houten. ‘Mensen hebben toch nog vaak een houding van “er is niets mis met mijn huwelijk”. Dat is jammer. Want de Marriage Course is juist bedoeld om in te stap stappen op het moment dat er nog aan een huwelijk gewerkt kan worden; vóórdat een crisis zich voordoet.’ En eigenlijk is het beter om dit nog een stap voor te zijn, zegt Liefhebber. In Houten is er bijvoorbeeld ook nog de Premarriage Course, voor mensen die plannen hebben om te gaan trouwen: ‘Daar kun je een fundament leggen, praten over je huwelijk tot iets normaals maken. Daarna kun je dan makkelijker zeggen: Kom over twee jaar eens naar een Marriage Course.’

Trouwlustige stellen
Terwijl de NGK in Houten druk doende was om de Marriage Course in Nederland te introduceren, waren Annemien en Rense Haveman in Wageningen bezig met het ontwikkelen van eigen cursusmateriaal.
‘We hadden al lang het idee dat we iets met huwelijken wilden. We baalden er een beetje van dat toen wij trouwden de huwelijkscatechese bestond uit twee bijeenkomsten die vooral gingen over de dienst en de formulieren. En dat terwijl het een van de grootste beloftes is die je in je leven doet. Achteraf had ik meer input gewild, want er valt zoveel meer over te vertellen’, zegt Annemien. Omdat ze in hun gemeente in die tijd geen eigen predikant maar wel veel ‘trouwlustige’ stellen hadden, besloten Annemien en Rense zelf de koe bij de horens te vatten. In de voorbereiding gebruikten ze materiaal van anderen, kochten ze boekjes en kregen materiaal van vrienden die weer elders een cursus hadden gegeven. Ook spraken ze veel met mensen: ‘We kregen van alle kanten reacties: Mensen die met adviezen kwamen. Die vertelden wat de eerste jaren in hun huwelijk zo moeilijk was geweest en waar we zeker aandacht aan moesten besteden, zoals communicatie. Er is veel ‘verborgen’ merk je dan. Zaken zoals communicatie, seksualiteit en tijd met elkaar doorbrengen’, aldus Annemien. Hoewel ze positief is over andere cursussen, meent ze dat het goed is ‘om dit soort dingen met elkaar te delen binnen de gemeente zelf. De gemeente zou de plaats moeten zijn waar je met je vragen terecht kunt, waar je advies kuntkrijgen.’

Geen garantie
Ook ds. Gerard de Lange (Ede) kiest voor een initiatief binnenshuis. Net zoals in zijn voorgaande gemeente (Rotterdam), geeft hij in Ede huwelijkscatechese. In een serie van vijf avonden gaat hij met aanstaande echtparen het gesprek aan over verschillende aspecten van het huwelijk. Dat doet hij aan de hand van enkele bijbelgedeelten.
Onderlinge ontmoeting is daarbij heel belangrijk, zegt de predikant. ‘Tijdens de avonden ligt de nadruk niet op het overdragen van kennis.
Deze stellen zijn nog niet getrouwd en dus spreken ze over dingen die ze nog niet hebben ervaren. Maar wel kun je het hebben over waar je tegenaan loopt, hoe je met ruzies omgaat enzovoort.’ Hij benadrukt ook dat huwelijkscatechese geen garantie is voor een goed huwelijk. Hij maakte zelf mee dat een stel dat bij hem huwelijkscatechese had gevolgd, het later toch samen niet redde. ‘Maar’, zegt hij, ‘je hebt wel geleerd om te praten. En stellen gebruiken deze avonden ook om met elkaar door te praten over onderwerpen.’ Annemien Haveman uit Wageningen bevestigt dat informatie heel belangrijk is: ‘Meer informatie en openheid kunnen helpen om te weten wat nodig is voor een goed huwelijk en wat je kunt doen om het goed te houden. Als je weet waar het uit de bocht kan gaan, kun je daarop inspelen. Anders overkomt
het je. Bovendien geven informatie en openheid je ook het gevoel dat je er niet alleen voor staat.’

Jammer
In de gemeente van Ede wordt ook de Marriage Course gehouden. De Lange: ‘Ik merk dat het aanstekelijk werkt. Mensen willen het zelf doen en hebben er ook wel wat voor over: tijd en geld. Dat verwondert me wel. Ik zou het zelf namelijk niet zo snel doen. Dat komt ook omdat ik het gevoel heb dat het met mijn huwelijk toch best goed gaat. Misschien als ik meer tegen dingen aan ga lopen, dat ik er dan wel over zou denken. Ik denk dat er meer mensen zijn die zo’n houding hebben. En dat is eigenlijk best jammer. Om eerst te wachten totdat een probleem zich voordoet, voordat je zo’n cursus overweegt.’ Annemien Haveman herkent veel van de aarzelingen bij mensen. Gevraagd naar de reacties die ze krijgt op hun cursus, zegt ze: ‘Veel mensen zeggen vaak bij binnenkomst: “Ik kom wel maar ik weet niet of ik alle avonden kan”. Maar uiteindelijk komen ze alle avonden en vinden ze het jammer als het afgelopen is.Ze maken er echt tijd voor.’

Zeilen bijzetten
Hans Liefhebber pleit ervoor dat meer gemeenten aandacht besteden aan het gezond houden van huwelijken:’ De kerk heeft een belangrijke taak om mensen te helpen aan hun relatie te werken. Huwelijken staan zo ontzettend onder spanning in deze tijd. En als je ziet hoeveel kids uit gebroken gezinnen komen... Als die straks trouwen, beginnen ze al met een achterstand, want ze hebben nooit een goed model gehad van een gezond huwelijk.’ Annemien Haveman is ook van mening dat de plaatselijke gemeente meer kan doen om te werken aan gezonde huwelijken binnen de geloofsgemeenschap: ‘Het is nu eenmaal zo dat je met je christelijke principes tegen de stroom inroeit. Als je zegt dat dienen belangrijker is dan nemen, ga je in tegen de tijdsgeest. Binnen de gemeente moeten we alle zeilen bijzetten om daar samen tegenin te kunnen bewegen.’


Marriage Course
Vorm: Bestaat uit zeven avonden met een kennismakingsavond aan het eind voor nieuwe mensen. Komend uit dezelfde ‘stal’ als de Alpha Cursus, lijkt het er dus ook wel wat op. Zo begint iedere avond met maaltijd, gevolgd door korte inleiding en daarna gaan echtparen samen aan het werk. Inmmiddels werken zo’n tien NGK’s met dit materiaal: Dordrecht, Ede, Enschede, Heemstede, Houten, Langerak, Maassluis, Nieuwegein, Wezep en Zeewolde.

Zie: http://www.alphacursus.nl/marriagecourse/

Marriage Encounter
Vorm: Groot onderhoud voor je huwelijk bestaande uit een weekend-weg. Interessant detail: PLUS-midweek voor 55-
plussers. Zie: http://www.marriageencounter.info/

Huwelijksweekend van Family Life (Agapč)
Vorm: verwenweekend, voorbereidingsweekend, relatieweekend voor voorgangers, relatiedagen... Agapč biedt voor ieder stel wat wils! Zie: http://www.agape.nl/familylife

Huwelijkscursus Wageningen
Vorm: Bestaat uit zes avonden, bedoeld voor stellen die op punt staan te trouwen of net getrouwd zijn. Reader kan gedownload worden via website. Zie: http://www.ngk.nl/wageningen, onder ‘RutH’.

© 2007-2014 Persvereniging Opbouw